Efikasnim vojnim dejstvima sirijska vlada uspela je tokom protekle godine da suzbije operacije različitih oružanih grupa skoro na čitavoj teritoriji države. Džepovi otpora koji su ostali u Siriji nalaze se u pograničnim delovima, što je i logično jer pogranični regioni omogućavaju lakši pristup snabdevanju i održavanju pobunjeničkih grupa u životu. Centralni, ujedno i najveći deo sirjske teritorije je pod upravom državnih vlasti dok severoistočnim delom države upravljaju kurdske oružane snage. Iako ovo nije u interesu Damaska, veliku podršku koju Kurdi dobijaju od strane SAD-a, ali i njihova predanost da se suprotstave terorističkim grupama i Islamskoj Državi učinili su Kurde vrlo bitnim partnerom sirijskih vlasti tokom poslednjih nekoliko godina. Trenutni ciljevi sirijske vojske usmereni su ka pobunjeničkim snagama slobodne sirijske armije (FSA) koji se nalaze na jugozapadu zemlje, a čije se snage regularno mešaju sa delovima različitih ekstremističkih grupa.
Iako na prvi pogled ofanzivu koju sirisjka vojska sprovodi u regionu grada Dare (Daraa) na jugozapadu zemlje deluje kao relativno sigurna pobeda, blizina ovog pograničnog dela Sirije Izraelu i Jordanu može da ima šire implikacije. Većinu svojih kopnenih dejstava sirijske oružane snage su tokom prethodnih godina sprovodile u kooperaciji sa snagama Hezbolaha ili jedinicama Iranske revolucionarne garde, dok je ruska avijacija pružala podršku iz vazduha. U proteklih godinu dana, s obzirom da se front borbe protiv pobunjenika preneo na zapad zemlje Izrael je izrazio oštre pretnje da će dejstvovati u slučaju da se iranske oružane snage nađu u blizini granica jevrejske države. Takođe američke vojne snage koje su stacionirane u Jordanu dodatno otežavaju situaciju, jer ne postoje garancije da neće reagovati ako dođe do eskalacije sukoba na izraelsko – sirijskoj granici.
Uprkos tome što rešenje ovog problema deluje vrlo očigledno, tj. izmestiti iranske snage iz ovog dela Sirije, ne znači da će se rešenje i realizovati. Naime, političke relacije Tel Aviv – Moskva, Moskva – Teheran, Moskva – Damask i Damask – Teheran su opterećene brojnim pitanjima ali i sumnjama koje se tiču uređenja buduće sirijske države. U ovoj jednačini Damask svakako raspolaže sa najmanje moći pa stoga ga i ne treba tretirati kao subjekat već kao objekat ove političke igre. Sa druge strane Moskva koja se nalazi između Tel Aviva i Teherana vodi vrlo opreznu politiku, takoreći na ivici sečiva, da ne isprovocira i ne izgubi poverenje vrlo značajne ne-muslimanske države na Bliskom istoku, ali istovremeno da ne izgubi novostečeni status sile među arapskim državama. Bilo kakvi obilici šiitskih paravojnih snaga predstavljaju jasnu pretnju Izraelskoj vlasti, stoga ne treba odbacivati mogućnost da će izraelske oružane snage reagovati čak i ofanzivno kako bi predupredile moguće pretnje po nacionalnu bezbednost. Oficijalni Iran, iako ima jasne geopolitičke aspiracije u Siriji ne može se tvrdititi da je spreman da rizikuje otvoreni sukob sa Izraelom što bi ujedno i narušilo njegove odnose sa Rusijom. Sama politika trenutnog Iranskog predsednika Hasana Ruania je dosta umerenijeg karaktera u odnosu na njegovog prethodnika Muhameda Ahminedinedžada koji je bio mnogo spremniji za sukob sa pro-zapadnim akterima u regionu.
Osnova ovog problema nalazi se u rukovodstvu Iranske revolucionarne garde kao i tzv. hard-lajnerima iranske političke elite koji ne odobravaju liberalniju politiku trenutnog predsednika Irana. Iako se može polemisati da sirijska vojska bez pomoći šitskih paravojnih fomracija se ne može efikasno obračunati sa pobunjeničkim grupama ne treba izgubiti iz vida da je prisustvo iranskih borbenih formacija ujedno i projekcija iranske vojne moći. Štaviše vojno rukovodstvo Iranske revolucionarne garde ima i sopstveni interes da obezbedi uticaj i prisustvo u sirijskoj vojsci zarad potencijalnih ekonomskih benificija koje ratno stanje pruža. Problem koji se trenutno javlja između izraelskih oružanih snaga i sirijske vojske zapravo oslikava tenzije između Tel Aviva i iranske političke elite koja nema tačno usaglašen stav po pitanju trenutnog stanja u Siriji, a niti budućeg uređenja ove arapske države.
Autor: Igor Pejić
Foto izvor: Al-Masdar News
