Pandemija korona virusa podstakla je razne teorije zavere pa čak i onu da je pandemija produkt bioterorizma. Međutim mala je verovatnoća da pandemija ima veze sa bioterorizmom
Iako je većini ljudi bioterorizam poznat pojam mali broj njih tačno zna šta znači bioterorizam i koliku pretnju predstavlja za bezbednost. Tome doprinosi mala medijska zastupljenost ovog pojma (osim u doba ovakvih epidemija) ali i povezivanje pojma terorizam sa klasičnim terorizmom. Nesumnjivo, bioterorizam predstavlja jednu vrstu terorizma ali kada mi pomislimo na terorizam prvo što nam pada na pamet jesu pripadnici Al Kaide i Islamske države koji se dižu u vazduh pritom ubijajući veliki broj nevinih ljudi. Baš to nepoznavanje pojma bioterorizma ga gura u senku teorije zavere i spekulacija, međutim pretnja bioterorizma je itekako stvarna i stara verovatno koliko i sama civilizacija.
Pošto ne postoji opšte prihvaćena definicija terorizma isto to važi i za njegovu podvrstu bioterorizam. Ipak pojam bioterorizma možemo definisati kao upotrebu bioloških i hemijskih agenasa u vazduhu, vodi i hrani kako bi se izazvala smrt većeg broja ljudi, panika ili socijalne smetnje. Baš kao i kod klasičnog terorizma postoji određen politički cilj kao i veliki broj nevinih žrtava. Pomoću bioterorističkih radnji mogu se postići ciljevi kao što su psihološki pritisak, masovna umiranja, ugroženost životne sredine, umiranje životinskog i biljnog sveta kao i ekonomske posledice pa je tako jasno da bioterorizam predstavlja jedan od najbrutalnijih oblika terorizma kao i način političkog nasilja kome su pribegavale mnoge moćne države i organizacije kroz istoriju čovečanstva.
Ljudi su vrlo brzo shvatili koliko masovne bolesti mogu oslabiti neku državu ili grad pa su ovo saznanje počeli koristiti u svojim ratnim pohodima ne bi li lakše postigli svoje političke ciljeve. Postoje zapisi da su Skiti 400 godina pre Hrista koristili strele koje su bile natopljene krvlju obolelih od teških zaraznih bolesti. Veliki Gaj Julije Cezar se u svom pohodu na Galiju služio podmuklim sredstvima kao što su ubacivanje leševa obolelih od kolere u bunare kako bi zatrovao izvore vode ovom opakom bolešću. Da je bioterorizam bio konstantno u upotrebi kroz istoriju čovečanstva pokazuju i svedočanstva iz srednjeg veka kada su u opsadama utrđenih gradova katapultima leševi obolelih od teških bolesti bili ubačeni preko zidina u gradove. Na ovo se može gledati kao na upotrebu nekih prvih „bioloških bombi“ u ratovanju. Godine 1528. Klaudio Pizaro je Inkama darovao odeću sa virusom variole koji je razorilo stanovništvo tog naroda.
Opšte je poznato da su velike sile u periodu svetskih ratova mnogo više pažnje posvetile razvoju biološkog oružja pa je tako značaj bioterorizma postao još bitniji u globalnim političkim odnosima. Tako je ozloglašeni japanski Odred 731 na čelu sa generalom Širo Išijem sprovodio razne bioterorističke akte i eksperimente sa agensima kuge ili antraksa nad kineskim stanovništvom u okupiranoj Mandžuriji. Ubrzo su počeli da se razvijaju programi biološkog oružja i ostalih velikih sila poput Britanije, SAD, SSSR kao i nacističke Nemačke. Koliko je bioterorizam i biološko oružje bio u planovima velikih sila u tom periodu pokazuje i podatak da je 1944. godine Vinston Čerčil naručio pola miliona antraksnih bombi koje je nameravao da upotrebi protiv Nemačke i tako trajno ugrozi život nemačkog stanovništva u velikim gradovima ali se od toga odustalo(oko ovog događaja se još vodi debata iako je potvrđeno da britanci jesu razvili biološko oružje).
SPREČAVANJE UPOTREBE BIOLOŠKOG ORUŽJA
Zbog velikog broja incidenata i eksperimenata u kojima je stradalo mnogo nevinih ljudi SAD su 1969. Godine prve objavile da prestaju sa proizvodnjom i upotrebom biološkog oružja pa su tako vlasti uništile znatne količine zaliha bioloških agenasa koje su služile kao biološko oružje, međutim niti jedna bitnija fabrika takvog oružja u SAD nije uništena. Ipak najvažniji međunarodni dokument kada je u pitanju biološko oružje a samim tim i bioterorizam jeste Konvencija o zabrani razvoja, skladištenja, sticanja i transfera bioloških agenasa i njihovih toksina koja je stupila na snagu 1975. godine. Iako se danas ni jedna država ne bavi proizvodnjom biološkog oružja to je veoma teško dokazati jer se ispitivanje bioloških agenasa može izvoditi pod izgovorom da je to u odbrambene svrhe ili u svrhe imunizacije.
Iako su se države obavezale da neće proizvoditi i koristiti biološko oružje postoje drugi subjekti koji su bili skloni bioterorizmu. U drugoj polovini XX veka bilo je dosta slučajeva bioterorizma za koje su bile odgovorne razne sekte koje su delovale na tlu SAD. Tako su, na primer, 1972. godine pripadnici sekte „Order of the rising sun“ nabavili 30 do 40 kg izazivača tifusa sa ciljem zagađenja vodovoda. Godine 1984. u Oregonu je hrana u jednom restoranu namesno zaražena salmonelom dok je u Milvokiju namerno zatrovan vodovod 1993. godine.
Bioterorizam je konstantno upotrebljivan kroz istoriju i nema razloga da se danas, usled razvoja tehnologije i globalizacije, ne upotrebljava. Pretnja bioterorizma po ljude je stvarna i još je opasnija jer ovaj problem nema toliku medijsku pažnju kao što ima klasičan terorizam ili problem migranata. U doba velikih epidemija kao što je trenutno slučaj sa korona virusom bioterorizam se pretenciozno povezuje sa ovim problemima. Bioterorizam se do sad više vezivao za određenu lokaciju, grad ili region a nikada za celu planetu. Moramo odvojiti bioterorizam o kojem većina ljudi i medija ne zna ništa od neodgovornih teorija zavere i spekulacija da velike epidemije imaju veze sa njim.
Piše: Milošević Petar
